NƯỚC MỸ – NHƯ TÔI HIỂU

Tôi cũng như nhiều bạn trẻ Việt Nam, rất ngưỡng mộ và kính trọng văn hóa, con người Mỹ.

Một sự thật không thể chối cãi: Phần đa dân châu Á yêu mến văn hóa và tính cách người Mỹ. Tôi đã gặp vài người Hàn Quốc, Trung Quốc, thậm chí Nhật Bản, họ luôn tự hào về việc đã từng sống ở Mỹ, có quen vài anh bạn Mỹ. Còn như dân Lào, Căm thích Mỹ thế nào thì khỏi cần phải nói. Điều đó cũng dễ hiểu. Nhưng người dân Việt Nam cũng có tình cảm với Mỹ thì thật là điều rất đặc biệt vì hai quốc gia này đã từng có xung đột nảy lửa.

Tôi cũng như nhiều bạn trẻ Việt Nam, rất ngưỡng mộ và kính trọng văn hóa, con người Mỹ. Cần nói thêm rằng tôi có một bác (anh trai mẹ tôi) chết vì bom Mỹ. Nhưng điều này không ảnh hưởng đến tình cảm của tôi dành cho Nước Mỹ. Cụ thể là năm 2010, tôi nghe hàng trăm lần bài God bless the USA, bài hát tôn vinh tinh thần Mỹ, đến mức thuộc lòng. Khi nghe, nước mắt tôi luôn trào ra.

Tôi đã đi vào nhà thờ, ăn tối ở hàng chục gia đình Mỹ, tìm hiểu lối sống, cách nghĩ, cách họ tiếp khách. Tôi hiểu ra người Mỹ thực sự rất nhiệt tình, cởi mở và rất đáng yêu.

Một lần lên lớp không ăn sáng, tôi kêu đói quá một cách vu vơ kiểu Việt Nam. Cô giáo Mỹ liền lật đật chạy đi lấy bánh cookie trong tủ lạnh của khoa và đưa cho tôi. Điều này quá bất ngờ vì tôi không phải kêu đói để được ai đó cho bánh. Bà giáo liền giải thích: Ở Mỹ, thật ít khi người ta kêu đói trước mặt phụ nữ. Vì phụ nữ được quy ước là phải chăm lo thức ăn. Nếu ai đói trước mặt, phụ nữ Mỹ cảm thấy rất đau khổ và có tội nếu họ không thể đưa thức ăn ra ngay. Nước Mỹ sẽ tủi nhục nếu để một ai đó sống trong lòng mình phải chịu đói, nhất là một vị khách.

Một lần khác, tôi đến ăn tối ở nhà một thầy giáo, vốn là một cựu binh Mỹ (từng đến Việt Nam). Trong khi ăn, tôi vô ý đánh đổ ly rượu vang đỏ ra bàn ăn. Ông ấy không quan tâm đến cái ly, cũng như cái khăn trắng phủ bàn. Ông lấy cái khăn giấy lau tay và áo cho tôi.

Thật cảm động khi ông lau tay cho tôi, sợ mảnh vợ cái ly cứa vào da tôi. Mà tôi là ai chứ? Chỉ là thằng Việt lầy nhỏ nhoi, không tên không tuổi. Hay họ đang làm DBHB tôi? Không phải! Vì họ là dân thường. Mà diễn biến tôi thì họ được lợi gì?

Ông giáo đột nhiên hỏi tôi: Này Sandy, cậu nghĩ gì về sự xuất hiện của lính Mỹ ở chiến trường miền Nam Việt Nam? Tôi nói: Tôi, và những bạn trẻ giống tôi, gọi họ là kẻ can thiệp không được hoan nghênh (unwelcomed interveners or interferers). Ông lại hỏi: Còn những dân Việt Nam khác quan niệm thế nào? Tôi nói rất thành thực: Phần đa sô, đặc biệt là người có tuổi ở quê, và truyền thông quốc gia gọi là kẻ xâm lược (invaders). Ông giáo cười chua chát im lặng một một pho tượng đá, mắt ông nhìn xa xăm. Tôi cũng lặng lẽ nhìn ông như ngắm trang bìa một cuốn lịch sử sống động.

Người Mỹ cực kỳ cởi mở và linh hoạt trong tư duy. Họ phần đa là dân Thiên chúa giáo nhưng sẵn sàng lắng nghe người khác giảng về Thiền và đạo Phật. Nhiều nhà doanh nghiệp Mỹ đã bỏ ra hàng triệu USD để nghe thầy Thích Nhất Hạnh nói chuyện Thiền. Ở khách sạn nào, giảng đường nào, nhà ở nào cũng bố trí khu vực và tọa cụ đẩy đủ cho người Hồi giáo cầu nguyện. Họ dẫn dân Hồi giáo đi chơi nhà thờ, đi picnic rất vui vẻ. Không hề nửa câu đả động đến tín ngưỡng hay có ý đồ cải giáo cho ai. Mặc dù trong thâm tâm, người Mỹ luôn mong Thiên chúa giáo trở thành độc nhất ở xứ này.

Người Mỹ thượng tôn tự do nên họ không giáo dục kiểu nhồi nhét và áp đặt với bất kỳ ai. Cách người Mỹ giáo dục lòng yêu nước và ý thức dân tộc cũng khác các quốc gia Châu Á. Họ không có khẩu hiệu, không lên gân lên cốt mà chỉ bằng thực tế. Nghĩa là họ dẫn học sinh, sinh viên và khách quốc tế đi thăm quan, ăn uống, chơi bời để cho người ta hiểu và tự cảm hơn là cố tình nhồi nhét một cách vụng về. Ví dụ, họ đưa chúng tôi đến nghĩa trang quốc gia Arlington ở Washington DC, cho chúng tôi xem demo tang lễ cho binh lính tử trận, chúng tôi sẽ tự hiểu ra sự hy sinh và tầm vóc của nước Mỹ đối với thế giới, cũng như nước Mỹ đã tôn vinh người có công với đất nước ra sao. Họ không hề nói một câu nào đao to búa lớn. Nhưng cuối buổi thăm quan, chúng tôi bảo nhau: Chết thế này, có chết cũng đã đời. Thằng sống đã chắc gì sướng bằng thằng chết!

Ở một xã hội cởi mở và tôn trọng tự do khoa học như Mỹ, nhân tài và các ý tưởng sáng tạo rất dễ tỏa sáng và đơm hoa kết trái.

Các bạn thế hệ 8X, 7X hẳn còn nhớ phim Kill Bill nổi tiếng một thời? Sự ra đời của nó chứng minh cho tinh thần cởi mở và thượng tôn khoa học và chân lý của dân Mỹ. Cái gì đúng và có lợi thì làm, họ không câu nệ lề lối, nguyên tắc và gông cùm giáo lý. Đạo diễn và tác giả kịch bản của phim đó là một anh chàng bán băng đĩa vô danh. Anh ta xem nhiều phim võ thuật và hành động đủ thể loại (kiếm thuật Nhật, võ Tàu, cao bồi…) nên nảy ra ý tưởng ghép tất cả các loại võ đó vào một phim và bắt đầu viết kịch bản. Anh ta đi bán ý tưởng đó cho các nhà sản xuất. Và thế là Kill Bill ra đời. Ở Châu Á, liệu anh ta sẽ làm được gì? Chắc chắn cả đời cũng chỉ là một tên bán băng đĩa tầm thường.

Cuộc đời của Arnold, diễn viên trong phim Kẻ Hủy Diệt cũng vậy. Từ một người lưu vong vô danh nói tiếng Anh bị ngọng đến thống đốc bang California là một chặng đường thần kỳ. Chặng đường đó phản chiếu rất rõ nét tinh thần Mỹ, con người Mỹ và văn hóa Mỹ. Và nó cũng chỉ có thể xảy ra ở trên đất Mỹ mà thôi.

Hôm nay tôi hỏi mấy ông già trong xóm quê tôi, bây giờ các bác còn căm thù Mỹ nữa không? Họ cười mà nói rằng: Bây giờ chúng tao chỉ ước sáng sớm mở mắt ra, Mỹ mắt xanh mũi lõ đi lại đầy đường. Càng đông càng thích. Kể ra cũng hơi lạ khi họ nói điều này. Rõ ràng trên bàn thờ kia, sừng sững chân dung ông, anh, cha, chú họ chết vì bom đạn Mỹ…

Obama là tổng thống diễn thuyết hay. Theo như thầy giáo Mỹ của tôi nói thì khả năng ngôn ngữ của ông ta đạt Level 5+ (theo thang 6 bậc). Tôi ngưỡng mộ điều này. Trong sách Audacity of Hope, ông nói: “Hai nước láng giềng nằm cạnh nhau, lịch sử, địa lý như nhau là Pakistan và Ấn Độ. Pakistan vẫn nghèo đói mà Ấn Độ lại giàu lên là do đâu? Là vì dân Pakistan còn chưa rộng mở tấm lòng, đố kỵ ghen tuông với người giàu. Thấy một người giàu đi oto, ở nhà sang trọng, người cha Pakistan sẽ bảo con: Sau này lớn, con hãy đốt nhà, giết hết bọn họ đi! Người cha Ấn Độ thì nói: Này con, sau lớn con hãy cố học và phấn đấu sao cho được sống như họ.

Ý này thật là hay. Tôi liên tưởng đến hồi mình còn là đứa bé thiếu ăn, tôi cũng muốn chém giết bọn giàu có, nhìn họ với con mắt căm thù. Ai hun đúc cách nghĩ này cho tôi? Chính là cha tôi và những người sống quanh tôi. Bố tôi, như một nạn nhân của vô minh, từng nói: Bọn giàu có là kẻ thù của tao. Tao không thể nào chơi lại chúng và tao cũng không thèm chơi với chúng. Chỉ có dân nghèo mới là đồng chí, bạn bè của tao thôi.

Thời gian đã đổi thay mọi thứ, trong đó cách nghĩ và tư duy con người – thứ khó thay đổi nhất – cũng đã thay đổi. Tôi và cha tôi đã hiểu ra: Phải kết thân với nhà giàu với cái tâm rộng mở, chân thành thì mới mong học cái khôn của họ và có những cái họ đang có. Có lẽ mọi người cũng thay đổi giống tôi chăng?

SPIDERMAN

Hẳn chúng ta ai cũng đã từng xem qua Spiderman nhưng sẽ chỉ một số ít các bạn nhớ câu triết lý được lấy làm tư tưởng chủ đạo của phim này: A GREAT POWER COMES WITH GREAT RESPONSIBILITIES.

Đây là câu nói của Uncle Ben trước lúc chết, món quà vô giá cuối cùng ông tặng cho Spiderman.

Theo tôi, lời dạy này đúng cho bất cứ ai và bất cứ chỗ nào, thời điểm nào. Thật vậy, một người có quyền năng là người có trí năng, thể năng vượt trội khác thường, hoặc kẻ sở hữu quyền lực chính trị cao, hoặc kẻ có cực nhiều tiền bạc. Quyền năng ấy giống như một luồng đại khí mạnh cần thoát ra ngoài. Và cũng chỉ có hai cửa thoát là Thiện và Ác. Thiện là tốt cho cộng đồng, hợp lẽ tự nhiên và Ác là phá hại cộng đồng, mưu cầu ích kỷ, thỏa mãn dục lạc vô đáy của bản thân, đi ngược đạo lý tự nhiên – vũ trụ.

Một kẻ võ công cao cường, không bảo vệ người tốt, đánh lại kẻ xấu thì chắc chắn anh ta sẽ làm điều bất nghĩa. Thanh bảo kiếm, trao cho một cao thủ có tài, có tâm thì anh ta làm lợi cho thiên hạ. Nếu trao vào tay tên vô lại bạo tàn thì thanh kiếm đó sẽ cắt cổ người vô tội, cắt luôn cả cổ người sở hữu nó. Thói thường, không một kẻ nào cầm bảo kiếm mà chỉ để trưng bày, không hành ác cũng không hành thiện. Một nhóm người, một quốc gia cũng như thế.

Ở Mỹ, trẻ em, người già, ai cũng xem và thích Spiderman và Superman. Và câu nói của Uncle Ben trùng với một lời dạy trong Kinh thánh và nó cũng là một nét tư tưởng quán xuyến toàn bộ nguyên tắc sống của người Mỹ.

Trẻ em Mỹ được dạy từ nhỏ rằng khi trời ban cho ai đó sức mạnh ghê gớm thì đó không đơn giản là quà tặng miễn phí mà Chúa đã gửi kèm theo một sứ mạng cải tạo xã hội (nhỏ thì ở quy mô gia đình, quê hương, lớn hơn là đất nước, nhân loại). Chúa tặng ai đó khả năng và cơ hội để kiếm ra 100 tỷ USD cũng có nghĩa là Ngài đang giao cho người đó một trách nhiệm cao cả. Kẻ nào không đủ bản lĩnh (Đạo Phật gọi là Trí Huệ, Định Lực) để đối trị thì sẽ bị 100 tỷ USD đó nghiền cho tan nát.

Triết lý “Quyền năng lớn, Trách nhiệm to” chi phối lối sống và nhân sinh quan của dân Mỹ và đương nhiên chi phối luôn cả tư duy và chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ. Thiên Chúa không nói, nhưng người Mỹ đồng loạt hiểu được thông điệp của Ngài khi thấy xứ sở họ được Chúa ban cho quyền năng đặc biệt với những lợi thế không nơi nào sánh kịp. Không nghi ngờ gì nữa, rõ ràng người Mỹ tin tưởng, Chúa đã đang và sẽ luôn đòi hỏi người Mỹ phải hành động để cải tạo thế giới!

Nhiều người Châu Á, nếu không hiểu sâu sắc triết lý này thì cũng sẽ không hiểu vì sao Mỹ đem quân can thiệp khắp nơi, xuất khẩu nền dân chủ kiểu Mỹ và “thò mũi” vào mọi vấn đề của thế giới. Đương nhiên họ cũng sẽ không trả lời được tại sao phần lớn kinh phí hoạt động của LHQ lại do Mỹ đài thọ; tại sao Mỹ luôn đứng đầu danh sách cứu trợ người nghèo Châu Phi và những nơi có thiên tai, thảm họa; tại sao Mỹ viện trợ lương thực cho dân Bắc Triều Tiên, những người sống ở quốc gia có lãnh đạo luôn hằm hè dọa nã Tomahok vào Nhà Trắng; tại sao hầu hết tỷ phú Mỹ trao tặng toàn bộ tài sản cho các quỹ từ thiện của LHQ…

Tôi cũng chỉ biết câu trả lời cho những cái “tại sao” này vào năm 2010, lúc tôi tiếp xúc với dân thường và binh lính, sỹ quan Không lực Hoa Kỳ. Thoạt qua tiếp xúc ban đầu, người nước ngoài, đặc biệt dân châu Á, có cảm giác người Mỹ tự đại và kẻ cả (bossy) nhưng càng tiếp xúc thì lại càng thấy…đúng như vậy.

Tuy nhiên, người Mỹ hành động luôn đi đôi với ý nghĩ. Người Mỹ luôn hào hiệp và cố gắng để xứng đáng danh dự của một đại nghĩa hiệp.

Một tính cách Mỹ (điển hình ) thì không ăn bẩn, không nhom nhem, không tính toán tiểu xảo và khôn lỏi. Khi gặp đau đớn, họ không van xin, không rên rỉ, không để cho thiên hạ thương cảm và không để thiên hạ nghĩ mình đang yếu đuối.

Dân tộc, đất nước Hoa Kỳ cũng vậy. Hồi tòa tháp đôi bị khủng bố đánh sập ngày 11/9/2001, cộng đồng LHQ và đồng minh của Mỹ ngỏ lời trợ giúp để vượt qua tổn thất này. Tổng thống Bush, đại diện cho nhân dân Mỹ, đã dõng dạc trả lời: Nước Mỹ cảm ơn tình cảm của nhân dân thế giới. Tuy nhiên nước Mỹ chưa cần thiết đến sự giúp đỡ lúc này!

Cơ bản mà nói, loài người chúng ta đa số hành động vì túi tiền và sự sống của mình đầu tiên. Tôi không phủ nhận người Mỹ cũng vậy. Thanh niên Mỹ đầu quân đi lính đương nhiên cũng vì tiền. Nhưng cái động lực và ngọn lửa chiến đấu mãnh liệt thì sâu xa hơn. Họ đi lính vì phụng sự lý tưởng cải tạo thế giới mà theo Kinh Thánh, sứ mạng đó được ban ra từ Thiên Chúa, như triết lý của Spiderman đã nêu ở trên. Nếu không có ngọn lửa đó, tiền bạc có đáng để đổi lấy cái chết và cảnh đói khổ triền miên ở rừng nhiệt đới, ở sa mạc Trung Đông đầy rẫy nguy hiểm hay không? Tôi tin nếu đi lính chỉ vì tiền thì không ai dám đánh đổi cả mạng sống như vậy! Nhất là khi người Mỹ ở nhà với vợ thì cuộc sống cũng rất sung sướng, sao có chuyện họ khát tiền đến mức bỏ cả mạng sống?

Nếu các bạn thấy thú vị thì chia sẻ ạ.

(Mời quý vị theo dõi phần 2) FB : CAT RUBI

Tags:
Báo Mỹ gợi ý những trải nghiệm nên thử ở Việt Nam

Báo Mỹ gợi ý những trải nghiệm nên thử ở Việt Nam

Thưởng thức món ngon trên đường phố Hà Nội, mua sắm ở TP HCM, khám phá hang động lớn nhất thế giới là những gợi ý của tạp chí Forbes.

Tin cùng chuyên mục
Tin mới nhất