Trở lực ngăn Biden đảo ngược 'Nước Mỹ trước tiên' của Trump

Biden coi chính sách thương mại "Nước Mỹ trước tiên" của Trump là "Nước Mỹ đơn độc", nhưng ông khó thay đổi nó khi đối mặt làn sóng hoài nghi trong nước.

Kể từ khi trở thành Tổng thống đắc cử, Joe Biden ngày càng cho thấy đưa nước Mỹ trở lại vai trò "anh cả" thế giới là ưu tiên hàng đầu trong chính sách của ông. Ý định này đã được Biden thể hiện một cách khéo léo qua những lựa chọn nội các.

Những bộ trưởng, cố vấn được đề cử của Biden "sẵn sàng lãnh đạo thế giới và không rời bỏ nó. Nước Mỹ đang trở lại", ông nói tại buổi công bố các ứng viên nội các mới hôm 24/11.

Charles R Hankla, phó giáo sư về khoa học chính trị tại Đại học bang Georgia, cho rằng chính sách thương mại là lĩnh vực cấp thiết nhất trong sự trở lại với vũ đài thế giới của Mỹ. Trong 4 năm qua, Tổng thống Donald Trump đã phá vỡ các thỏa thuận đa phương, phát động các cuộc chiến thương mại và gây tổn hại tới hoạt động của các tổ chức thương mại thế giới.

Tất cả những điều này đã tạo điều kiện cho Trung Quốc nổi lên, lấp chỗ trống mà Mỹ để lại. Điều này có thể thấy qua các cuộc đàm phán thương mại của Bắc Kinh với nhiều quốc gia châu Á gần đây, theo ông Hankla.

Hồi tháng 11, các quốc gia ở khu vực châu Á đã chính thức ký Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP), được xem là hiệp ước thương mại tự do khu vực lớn nhất thế giới chiếm gần 1/3 dân số thế giới. Trung Quốc tham gia hiệp định này, nhưng Mỹ thì không.

"Biden mong muốn nước Mỹ trở lại thời kỳ giống như 'kỷ nguyên vàng' sau Thế chiến II, khi Mỹ đóng vai trò lãnh đạo thế giới, giúp tạo ra và duy trì các nguyên tắc, thể chế thúc đẩy toàn cầu hóa", phó giáo sư Hankla cho hay.

Joe Biden trong buổi họp trực tuyến ở Wilmington, bang Delaware hôm 4/12. Ảnh: Washington Post.
Joe Biden trong buổi họp trực tuyến ở Wilmington, bang Delaware hôm 4/12. Ảnh: Washington Post

Nhưng sau 4 năm Trump thực hiện chính sách "Nước Mỹ trước tiên" và rút lui khỏi vai trò lãnh đạo toàn cầu, Hankla cho rằng việc đưa Mỹ trở lại sẽ khó hơn nhiều so với Biden nghĩ, khi ngày càng nhiều người Mỹ ở cả cánh hữu và cánh tả đều hoài nghi về thương mại tự do.

Với chính sách thương mại được dán nhãn "Nước Mỹ trước tiên", Tổng thống Trump được áp hàng loạt biện pháp thuế quan đối với nhiều sản phẩm như nhôm, thép và ở rất nhiều quốc gia, đặc biệt là Trung Quốc. Nhưng cái giá mà Mỹ phải trả cũng không rẻ.

Các đòn thuế quan của Trump đã khiến các doanh nghiệp và người tiêu dùng Mỹ thiệt hại hàng chục tỷ USD. Chúng cũng gây tổn hại nghiêm trọng đối với nông dân và các nhà sản xuất Mỹ, do cánh cửa xuất khẩu hàng hóa Mỹ tới Trung Quốc và nhiều nơi khác bị đóng lại. Không chỉ vậy, chính phủ cũng phải chi hàng chục tỷ USD để cứu trợ nông dân bị ảnh hưởng bởi thuế quan.

"Nước Mỹ trước tiên" cũng là lý do cho hàng loạt quyết định rút khỏi các thỏa thuận thương mại của Tổng thống Trump, như Hiệp định Đối tác xuyên Đại Tây Dương (TPP), và tập trung vào các thỏa thuận song phương hơn đa phương.

Bên cạnh việc phủ nhận lợi ích của các thỏa thuận thương mại tự do đối với công ty Mỹ, việc theo đuổi "Nước Mỹ trước tiên" cũng khiến quốc gia này ngày càng đứng ngoài các quy tắc thương mại toàn cầu.

Phó giáo sư Hankla nhận định đây là "tin xấu" với Washington, bởi khi Mỹ không còn ngồi ở bàn đàm phán, các cường quốc khác sẽ tìm cách thiết lập những điều khoản thương mại và đàm phán với các đồng minh của Mỹ.

"Vì vậy có rất nhiều lý do quan trọng để Mỹ quay lại với thế giới. Thương mại toàn cầu thậm chí có thể là chìa khóa giúp Mỹ phục hồi sau đại dịch. Nhưng để làm được điều đó, Biden sẽ phải dẫn dắt được hai nhóm, có thể được xem là cái gai đối với phe của ông", phó giáo sư Hankla viết.

Đầu tiên là phe dân túy, bảo thủ với phần lớn là cử tri thuộc tầng lớp lao động, những người từng ủng hộ chính sách chống thương mại toàn cầu của Trump năm 2016. Giống như Trump, họ có xu hướng nhìn nhận thương mại qua lăng kính chủ nghĩa dân tộc, trong đó họ xem "người thắng sẽ có tất cả". Điều đó đồng nghĩa họ hiểu thương mại không phải là mang lợi ích cho tất cả các bên mà là cuộc cạnh tranh tìm ra người chiến thắng.

Nhiều cử tri thuộc tầng lớp lao động có tay nghề không cao có cảm giác bị nền kinh tế mới bỏ lại phía sau và bị chính phủ bỏ quên. Thương mại tự do đã trở thành mục tiêu chỉ trích của họ, giúp thúc đẩy đảng Cộng hòa chuyển sang chủ nghĩa dân tộc và bảo hộ.

Hankla cho rằng nếu đảng Cộng hòa tiếp tục nắm Thượng viện vào tháng 1 tới, điều này đồng nghĩa sức mạnh ngày càng tăng của phe cánh hữu dân túy sẽ tiếp tục khiến nhiều người Mỹ thuộc đảng Cộng hòa hoài nghi về thương mại.

"Điều này sẽ trói tay Biden khi đàm phán về các thỏa thuận thương mại mới hoặc thực hiện các bước khác cần có sự thông qua của Thượng viện", Hankla nhận định.

Nhưng phó giáo sư này thêm rằng ngay cả khi Dân chủ kiểm soát Thượng viện, Biden cũng nhiều khả năng phải thuyết phục được các cử tri da trắng thuộc tầng lớp lao động, khi muốn duy trì thế đa số trong cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ vào năm 2022. "Dù thế nào, họ vẫn sẽ là lực lượng đáng gờm ngay cả khi Trump rời nhiệm sở", Hankla viết.

Tổng thống Donald Trump tại buổi vận động tranh cử ở bang Arizona hồi tháng 10. Ảnh: AFP.
Tổng thống Donald Trump tại buổi vận động tranh cử ở bang Arizona hồi tháng 10. Ảnh: AFP.

Nhưng những người cánh hữu dân túy không phải là nhóm duy nhất hoài nghi về thương mại. Phe cánh tả dân túy, do Thượng nghị sĩ Bernie Sanders lãnh đạo, từ lâu ủng hộ hạn chế thương mại nước ngoài.

Động cơ của họ khác so với cánh hữu dân túy, khi tập trung nhiều hơn vào tác động của thương mại và hợp tác đối với quyền của người lao động và môi trường. Tuy nhiên, điểm tương đồng là họ cũng gồm rất nhiều người trẻ thuộc tầng lớp lao động của Mỹ, những người tạo nên cánh tả của đảng Dân chủ.

Trong các cuộc bầu cử sơ bộ, Biden đã đánh bại Sanders và nhiều người khác có quan điểm hoài nghi về thương mại. Tuy nhiên, ông sẽ phải tập thích nghi với nguồn năng lượng mới đang lan tỏa trong phe cánh tả ở Mỹ, trong đó có cả quan điểm của họ về thương mại.

Hankla nhận định những người cánh tả dân túy thậm chí sẽ xuất hiện mạnh mẽ hơn nhiều phe cánh hữu ở Washington, từ các thành viên Quốc hội tới các nhóm lợi ích chính của đảng Dân chủ như các liên đoàn lao động.

Với những lý do này, giới quan sát cho rằng Biden sẽ khó có thể quay trở lại chính sách thương mại hội nhập, hợp tác toàn cầu như trước. Song Hankla cho rằng "Biden có thể không thể mở rộng cánh cửa thương mại toàn cầu, nhưng ông ấy có thể cố gắng để nó không bị đóng thêm nữa".

Thanh Tâm (Theo CNA)

Tags:
Chứng đột quỵ khiến danh hài Chí Tài qua đời nguy hiểm cỡ nào? Cách phòng tránh và xử trí thần tốc tính bằng giây để thoát khỏi cửa tử

Chứng đột quỵ khiến danh hài Chí Tài qua đời nguy hiểm cỡ nào? Cách phòng tránh và xử trí thần tốc tính bằng giây để thoát khỏi cửa tử

Đột quỵ - bệnh lý vừa khiến danh hài Chí Tài qua đời cũng có thể đột ngột cướp đi mạng sống của bất cứ ai, vào bất cứ lúc nào. Vì thế, đừng coi thường những dấu hiệu nhận biết cũng như cách xử trí kịp thời khi bị đột quỵ. Thời gian sơ cứu chỉ tính bằng giây, bằng phút.

Tin cùng chuyên mục
Tin mới nhất